Kung bakit hindi pa rin ako boboto sa anumang halalang Filipino kahit posible’t may pagkakataon

15 Apr 2019

Wala sa mga kandidato ang problema.

 
Wala rin sa mga plataporma nila – o kawalan yaon.

 
Nasa “Sistema” ang problema.

 
Nasa isang “Sistemang” sakop ang pulitika, ekonomiya, lipunan, pati na rin ang kaalaman at aliwan ng bansang ito.

 
Nasa isang “Sistemang” ipinakilala sa Sangkapuluang ito noong paghahari pangangasiwa ni Tito Sam.

 
Nasa isang “Sistemang” dayuhan sa ating nakaraan, pamana, mga kaugalian at mga karanasan.

 
Nasa isang “Sistemang,” dahil ipinagkaloob ni Tito Sam, bahagi ng malawakang prosesong kung tawagin ay “globalisasyon.” Isang prosesong pinapatag ang kaisipan ng madla’t inaalis o inaamo ang anumang pagkakaibang tunay sa pagitan ng mga tao.

 
Hindi mahahanap, hindi matatamo sa ilalim ng “Sistemang” ito ang landas, ang susing tunay sa katubusan ng Perlas ng Silangan.

 
Ang tunay na pagbabago’t katubusan ng Filipinas ay mahahanap sa ating nakaraan at kinabukasan.

 
Sa ating nakaraang “halo-halo” o “mestiso,” bunga ng pagsalubong ng katutubo’t Kastila, na may kontribusyon din mula sa Intsik at ibang mga kulturang Europeo.

 
Sa ating nakaraang hinulma ng himagsikan at awtoridad, ng mga paniniwala ng karaniwang tao at ng mga prinsipyo ng “alta sociedad.”

 
Sa ating nakaraang sinira ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, pero may mga anino’t mga multong nananatili pa rin at naghihintay na malantad, mga yamang nakabaon na naghihintay na mahukay.

 
Sa isang kinabukasang hindi ayon sa punto de vista ng demokrasya ng Agilang Kalbo, kundi tumatanggap ng mga impluwensiya mula sa ibang mga kultura ng daigdig, at hinuhubog sila ayon sa interes ng bansa, ayon sa naunang tradisyon.

 
Sa isang kinabukasang hindi ayon sa modelong maunlad ng anumang bansa, kundi ayon sa interes ng Sangkapuluan, ayon sa pamana ng Perlas ng Silangan, para sa mabuting kapakanan ng bayan.

 
Ang tunay na solusyon sa bansa ay nakatingin sa hinaharap, nakaugat sa nakaraan.

 
Ang tunay na solusyon sa bansa ay REBOLUSYON.

 
Ang tunay na solusyon sa bansa ay REBOLUSYONG PAMBANSA.


Buháy na país, búhay ng país: isang makabansang pagsusuri sa apat na gawa ni Tonel

12 Oct 2013

Constructivo. Mula sa/Courtesy of Cuban Art News

 

Maraming mga nasabi at maaaring sabihin tungkol sa mga gawa ng Kubanong pintor at iskultor na si Tonel. Isang komentaryo sa machismo at kasarian, sa kapitalismo at mga epekto nito sa daigdig at mga lipunan nito. Karamihan sa mga kuru-kurong ibinigay sa kanyang mga gawa ay maaaring tawaging progresibo, o pagtutol sa mga mapang-aping sistema ng kasalukuyang daigdig, maski ito’y Kapital, rasismo o seksismo. Ang isang uri ng pagsusuri na sa tingin ko’y hindi pa ginagamit sa pagtingin sa kanyang mga obra ay ang uring makabansa.

Hindi kailangang mangahulugan na dapat patungkol sa bansa o kung paano pinupuri at dinadakila ang bansa ng isang pinta o lilok ang isang makabansang pagsusuri. Maaari ding mangahulugan ito na obserbasyon at eksaminasyon sa mga katangiang positibo at negatibo ng bansa na pinapakita ng gawa, isang kritika sa mga hindi kasiya-siyang aspeto ng bansa at, kung kasama rin sa obra, mga mungkahi o isang ideal bilang lunas sa mga aspetong iyon. Sa maikling salita, layunin ng makabansang pagsusuri ng isang obra ang tingnan ang mga natatangi’t iba’t-ibang bahagi ng isang bansa, mabuti at masama, na kinakatawan ng obra at alamin kung anong komento tungkol sa bansa ang ibinibigay ng obra, kung meron.

Susuriin ng pagsusuring ito ang apat sa mga gawa ni Tonel. Ito ay ang Constructivo (“Konstruktibo,” 1994/2012), Mucho color (“Masyadong maraming kulay,” 1992/2012), Pais deseado (“Bansang nais,” 1994/2012) at Error de la estrella (“Pagkakamali ng bituin,” 2012). Pinapakita ng mga obrang ito ang mga positibo’t negatibong aspeto ng bansa, nasyonalismo nito at mga bunga nito, pareho sa mga kontekstong Kubano at ng ibang mga bansang kabilang sa tinatawang na papaunlad na daigdig.

Mas napapakita ng Constructivo ang mga katangian ng nasyonalismo. Isang bloke ng semento na pininturahan ng mga kulay ng bandilang Kubano at kontra sa blangkong pader. Sa unang tingin, nangangahulugan ito ng pagkakatangi ng Kuba, na tumatayo ang mga kulay nito laban sa kawalang panlahat ng iba, at sa gayo’y hindi nakikisama sa pagkakaraniwang iyon. Ang katunayan na “matibay” ang uri ng bandila ay kumakatawan din sa pagkatibay ng pagkakakilanlang Kubano. Ngunit kung titingnan sa ibang dako, may malungkot din itong kahulugan. Matibay nga ang identidad at hindi nahahalo sa iba’t nawawala, ngunit ang kalalabasan nito’y pag-iisa. Ang mapilit at malakas na pagpapanatili ng identidad at kasarinlan laban sa pwersang mapagpareho, sinisimbolo ng blokeng sementong nakahilig (o kontra) sa malawak na kawalan, ay humahantong sa pagiging blokeng nag-iisa, naiiba nga pero walang mga kasama.

Tinututok naman ng Mucho color ang mga ilaw nito sa mga kadalasang pananaw ng Kanluran, partikular sa Hilagang Amerika, tungkol sa Kuba. Mapanuya ang instalasyon sa kahulugan nito at mga tinatamaan nito. Masyadong maraming kulay nga ang napapakita ng Kuba – mga kulay na binubuo ng pulang kupas o buo at halos hindi-makitang krokis ng isla. Nakaturo ang ilaw sa imahe ng Kuba, pero sa katotohanan ay nakaturo ito sa tumitingin at kanyang mga nabuo nang mga pananaw. Pinapakita ng gawa ang mali, hindi-buo at estereotipikong mga pananaw natin tungkol sa Kuba, at pati rin sa mga ibang bansa sa papaunlad na daigdig. Ngunit tinututok din ng gawa ang mga ilaw nito sa Kuba. Meron ba kayang mga kilos o asta na nagpapanatili lang sa maling imahe? Meron kayang ginagawa ang mga Kubano para maalis ang estereotipo?

Pinakapositibo sa lahat ng mga gawa dito ni Tonel ang Pais deseado, pareho sa Kubang pinapakita nito at sa kalagayan ng larawang pinapakita. Iba’t ibang mga lilok, pigurin at obra ng mga bihasang artisano ang bumubuo sa mapa ng Kuba at ang pamagat ng gawa. Hindi lang nito pinapakita ang dibersidad ng Kuba kundi pati ang katatagan ng dibersidad na ito at ang pagmamalaki nito ng mga tao. “Ito kami,” sabi ng mga Kubano, “at ipinagmamalaki namin ito at hindi ito ipagpapalit sa anuman!” Pinapakita rin ng proyekto at ng katotohanang nagtulung-tulong si Tonel at mga artisano sa paggawa nito ang kolaboratibong kalikasan ng pagkakakilanlang Kubano.

Bumabalik sa tema ng mga maganda’t masamang nadudulot ng nasyonalismo ang Error de la estrella. Kadalasang iniuugnay ang mga bituin sa mga kaisipan ng pangarap at mas magandang bukas. Sa kaso ng ilustrasyong ito, kumikislap nga ang mga bituin, ngunit isa sa kanila’y sinugatan ang nakalarawang ulo ng tao. Higit pa, may mapanganib na katangian ang mga bituin. Pinapakita dito na maaaring maging isang maganda’t maliwanag na gabay tungo sa mas magandang bukas ang nasyonalismo, ngunit pwede rin nitong sugatan ang nanininiwala dito. Maaari itong magdala ng mga trahedya sa tao at humimok sa tao na gumawa ng mga trahedya sa iba. Mapanuya nga ang obrang ito sa kahulugang kung anong mabuti ay maaari ding magdala ng masama.

Mula sa isang makabansang perspektibo, itinatanghal ng mga gawa ni Tonel ang maganda’t pangit sa isang bansa at sa ideya ng nasyonalismo. Kung meron mang payo na pwedeng ibigay ang mga gawang tinalakay rito, ito ay ang pangangailangan na maging maingat at normal – hindi jingo – sa pagtingin sa ating mga bansa’t nasyonalismo.

 


Pagkatapos ng halalan…

26 May 2013

Naipahayag na ang mga nagwagi, tinaas na ang kanilang mga kamay. May mga susunod sa proclamacion ng kumisyon. Meron namang maghahain sa mga hukuman ng mga kaso ukol sa mga bagay tulad ng pagbili ng boto, problema sa bilangan, problema sa PCOS, kuryente at kung anu-ano pa. Tiyak na mangyayari pagkatapos ng eleksyon ang paglilinis at pag-aalis sa dami-daming mga basurang dinikit sa mga dingding, sinabit sa mga linya ng kuryente, mga pinamahaging “sample ballot” at iba pa na ngayo’y wala nang silbi. Unti-unting hihina ang pag-uusap sa media tungkol sa halalan, kahit hindi mawawala ang pag-uusap tungkol sa pulitika. Ilang linggong lilipas bago manunumpa sa kanilang mga pwesto ang mga dineklarang nanalo.

At habang nangyayari ang mga ito at pagkatapos nito, mananatili ang mga basura sa kanilang kinaugaliang kinalalagyan. Maraming mga basura pa ang matatambak sa kung saan-saan. Patuloy ang trabaho ng mga nasa “call center” at ng mga nasa ibang bansa. Patuloy si manong sa kanyang pamamasada, sa paglilinis ng mga daan, o sa pagtitinda sa pamilihan. Patuloy ang pagtatayo ng mga panibagong gusali atbp. sa Kamaynilaan at sa mga lalawigan. Patuloy ang pagproprotesta. Patuloy ang contractualizacion. Patuloy ang pagdating ng mga bagyo at pagbuga ng mga bulkan, at ang mga kaakibat nilang sakuna. Patuloy ang mga pulis sa kanilang legal at di-legal na mga gawain. Gayundin sa mga ibang naglilingkod sa lahat ng mga sangay at antas ng pamahalaan. Patuloy ang mga pagpatay, sa ngalan ng pulitika o di-maipaliwanag na dahilan, marami hindi malulutas. Patuloy ang mga nangyayari sa Mababa’t Mataas na Kapulungan, nakatutulong man o hindi. Patuloy na mapapanood, maririnig at/o mababasa mo ang tungkol sa buhay artista, pulitiko o “celebrity.” Pati rin ang mga nakatutuwang balita mula ibang bansa. Patuloy ang pagpunta mo sa Facebook o Twitter. Patuloy ang pamamahala – at mga ugong-ugong sa sinong mga tatakbo sa 2016. Patuloy ang sistema na, sa lahat ng mga naging pagbago nito, mababakas sa panahong Amerikano.

Patuloy rin ang paghihintay ng Revolucion.


The dilemma with Stalin

15 Mar 2013

Stalin looks at you…and smiles. Wonder what he could be thinking. Photo courtesy of solovki.ca

During this year’s 70th anniversary celebration of the pivotal Battle of Stalingrad, regional legislators voted to revert the city’s name, now Volgograd, to its wartime name a few times each year for war-related commemorations. In addition, the speaker of the Russian upper house promoted the idea of a city referendum on returning the name permanently. A very small personal observation on the Internet showed that most residents would prefer the money involved in such a name change be spent preferably on road repair. National opinions on this proposal are split along political lines, with Communists and pro-government forces supporting the reversion while liberals and human-rights advocates opposing it. This divided response to the idea shows Stalin’s equally divided legacy on the landscape he once ruled, the man remembered as either saviour of the motherland or cruel tyrant. It also makes us reflect on the phenomenon of people who left both good and bad in their historical legacies, and the complex and painful process of dealing with them.

Examples of mixed legacies abound around us, especially with political leaders. They range from Park Chung-hee’s responsibility for both South Korea’s political repression and economic prosperity to Castro’s guarantee of Cuban independence and social equality as well as its authoritarianism. Non-political examples are also present, like Wagner’s and Heidegger’s important contributions to music and philosophy, respectively, and their connection to Nazism. Even Hitler can be seen as a divisive figure if one is to account his contributions to Germany’s economic recovery before the war, which historians have given all sorts of explanations in an effort to dampen the importance of those contributions. This is one way this dilemma’s resolved – lessen the importance and give various explanations for the person’s positive achievements. This includes something basic as dismissing the positive contribution completely, saying “he did bring internal order, but his mistakes were greater,” or more elaborate as stating those reasons why that contribution is negligible, such as attributing the good events to external forces. The proponents of this view cannot believe or accept that a villain can contribute a good thing to the surrounding society, therefore the evil aspects of the person must be strongly emphasised and any contrary evidence to that characterisation must be either suppressed or clarified to the detriment of the person.

The other way to deal with the mixed legacy is naturally to emphasise the good part. This differs little from the character-bashing mentioned earlier. In this case, the historical figure’s positive contribution is highlighted while the negative aspect is mostly forgotten. In the Cuban case, Castro’s reputation of anti-US resistance has been acclaimed by progressives here in North America, Western Europe and elsewhere – without mention how this same resistance is responsible for the current state of Cuban democracy. Here in Canada, Trudeau’s legacy of civil rights and constitutional patriation are widely praised, without thinking how his ideas differed from the majority of Quebecois he claimed to represent. While such forgetful celebration of positive legacies is common for popularly-elected politicians, this is more dangerous for those otherwise seen as dictators. The risk of “whitewashing” the person’s image to the detriment of forgetting the darker aspect, thus endangering future generations, must be remembered when depicting the dictator as nice guy.

In fact, none of these approaches fully deal with the complexity brought by mixed historical legacies. They tend to emphasise one side while conveniently neglecting the other, and this happens even among experts careful in their objectivity. Complete disinterest in the legacy is no better, as it only lets the problem fester further. Perhaps one method in dealing with this dilemma is one based on three concepts: general moral principles, the role of the people, and human complexity. Does the legacy conform to principles widely recognised as morally good? What are the people’s contributions in dealing with their condition? How much of human nature is seen in that legacy? An approach that doesn’t seek balance but the complexity, morality and dignity of human life can be a way to deal with these confused legacies around us.


Ang digmaan ukol sa wika ng mga may kapansanan

14 Nov 2012

Gasgas na balita ito, at hindi ko alam kung ito’y nawakasan na. Isang laban ang nangyayari ukol sa House Bill No. 6079, na nagtatakda sa Filipino sign language (FSL) bilang pambansang wika ng mga nangangailangan at gumagamit ng wikang-kamay (sign language). Gagamitin ang wika sa mga paaralan, sangay at ahensya ng pamahalaan, media at ibang mga pampublikong gawain na kasama ang mga may kapansanan sa pandinig, kung ipinasa ang nasabing batas. Kinakalaban ito ng mga guro na tinuruan ng American Sign Language (ASL) at Signing Exact English (SEE, na hindi ko narinig noong dati).

Sa ngalan ng nasyonalismo at suporta sa wikang Filipino, suportado ko ang panukalang ito.


Pagdating sa pag-aaral ng mga ibang wika

30 Oct 2012

Panukala ng pamahalaang Australya na pataasin o bigyang-halaga ang pag-aaral ng mga wikang Asyano, tulad ng Mandarin, Hapon at Hindi, sa mga mag-aaral nito bilang bahagi ng paglalalim ng ugnayan nito sa papaunlad na mga ekonomiya sa kontinenteng iyon.

Kung para sa pag-iigting ng ugnayan sa pagitan ng mga bansa, para mas lalong maalam at makilala ng bawat bansa ang isa’t isa, aba’y walang problema.

Pero kung para makisakay at kumita sa kaunlaran ng mga bansang Asyano, aba’y ‘wag na lang.

‘Di bale na gusto ng mga mag-aaral ng mga bansang Asyano na mag-aral ng Ingles.


Ang mga makukulay na kandidato at ang tradisyon ng “mesianismo”

19 Oct 2012

Nakatutuwa man ang mga makukulay na kandidatong sinubukang tumakbo para sa Senado sa 2013, meron silang isang bagay na nararapat na bigyang-pansin: ang kanilang mga isinusulong.

Nakakatawa man ang ilang mga bagay sa kanilang mga plataporma, mula sa pagtatalaga ng mga “acting little president” sa Luzon, Visayas at Mindanao hanggang sa pagbibigay-kulay sa lahat ng Filipino (parang GMA, na pinagkuhanan ng mga “link” sa talang ito), isang bagay na maaaring matuklasan sa karamihan sa mga plataporma nila ay ang kagustuhan na matamo ang isang ideyal na lipunan, kung saan walang katiwalian, lahat may kaayusan at kasaganaan. Sa wika ni Daniel Magtira (na hindi ko pa po nakakalimutan ang nakaraang tangka niyang tumakbong presidente mga ilan taong nang nakakaraan bago ako napunta sa Kanada), “Ang aking sinusulong na batas ay pantay-pantay at patas para sa bawat isa sa atin.”

Tagapagmana ang mga makukulay na kandidatong ito, o ang karamihan sa kanila, sa tradisyong pulitikal na “mesianismo” sa Filipinas. Sa kanilang sariling paraan, itinutuloy nila ang isang tradisyong nagsimula marahil sa mga naunang pag-aalsa sa Sangkapuluan, inabot ang tuktok sa himagsikang sinimulan ng Katipunan, at nagpatuloy sa mga pag-aalsa ng mga sektang Colorum noong mga unang taon ng pananakop ng Estados Unidos. Kalakip ng tradisyong ito ang pagtatatag ng isang bansang ganap na malaya, maunlad at pantay-pantay ang bawat mamamayan nito, at iwinaksi o inalis ang bawat kasamaan. Tunay nga po talagang “mesianiko” ang tinatanaw. At hindi rin po kailangang pagtawanan.

Kinakatawan ng tradisyong mesianiko ang layunin o pangarap na pagtatag ng isang bayang may katarungan, kaayusan, kabutihan para sa lahat, at kaunlaran. Nararapat na ipagpatuloy na matamo ang mga adhikain ng mga makukulay na kandidato, kahit sila mismo ay ‘di makapapasa sa pagsasalang ng Comelec.


“Bangsamoro”

09 Oct 2012

Meron nang kasunduan ang pamahalaan at isa sa mga patuloy na lumalabang grupong Muslim sa Mindanao. Bilang kapalit sa pagbaba ng armas at pagsuko sa hangaring isang malayong estadong Muslim sa Mindanao, papalitan ang ARMM ng isang mas malawak na rehiyon na tatawaging “Bangsamoro”, may sariling awtonomiya at interes sa mga gawaing panloob nito.

Isa ba itong magandang hakbang? Magagawa ba nitong wakasan ang matagal nang kaguluhan sa katimugan? Sinabi ng pamahalaan na pauna pa lang ito, na kailangang pang ituloy ang gawain tungo sa tiyak na kapayapaan. Ang masasabi ko lang – kung ito’y tutungo sa pambansang pagkakaisa at mapayapang pagpapaunlad ng kapakanan ng mga mamamayan ng Mindanao, bakit hindi?


“Spratlys” at suberanya

11 May 2012

Ngayon aminin ko na wala akong alam masyado sa mga detalye tungkol sa kasalukuyang alitan ng Filipinas at ng Republikang Bayan ng Tsina (RBT o “People’s Republic of China”) tungkol sa Spratlys, partikular sa babaw (“shoal”) ng “Scarborough” o Panatag. Ang sasabihin ko lang dito ay ang panganib na dala ng mga panggigipit ng RBT.

Ang pangunahing panganib na dala ng mga nakalipas na aksyon ng “Tsina” ay hindi ang pwersahang pag-angkin nito ng mga teritoryo na kasalukuyang pinag-aawayan ng mga sangkot na bansa. Kung tutuusin, ang panganib ay hindi lang sa mga aksyon sa Spratlys. Kasama rin ang ngayo’y malaking impluwensiya ng “Tsina” sa mga ugnayang pang-ekonomiya (“economic affairs”) ng mga karatig bansa nito sa Asya, mula Burma hanggang Filipinas – kahit na rin sa mga medyo mas angat na mga ekonomiya tulad ng Hapon at Timog Korea – kundi man sa mga ugnayang pulitikal (“political affairs”) nito. Mula nang umangat ang ekonomiya ng RBT simula mga dekada 90 dala ng mga repormang pinatupad ng Partido Komunista nito noong mga huling taon ng dekada 70, ang impluwensiya nito sa kalakarang ekonomiko at pulitikal ng daigdig at lalo sa mga bansang malapit nito ay naging malaki. Pangahas ko itong sasabihin, ang “Tsina” ngayon ay ang Hapon noong ika-19 hanggang ika-20 siglo bago 1945. Sinumang bansa sa silangang Asya na nagmamahal sa sariling suberanya’t kasarinlan ay kailangang maging maingat ngayon sa kapangyarihang kasalukuyang hawak ng Republikang Bayan.

Ang nakataya sa tungggalian sa Spratlys, sa away ng Filipinas at RBT sa Panatag – bukod sa isyu ng teritoryo na maaaring pag-usapan lang sa pagitan ng magkapantay na mga bansa – ay ang pangangailangan na pigilin ang pagkalat ng kapangyarihan ng isang estadong hanggang ngayo’y may konsiderableng hawak sa mga taong nakatira sa loob nito. Huwag nating bigyang katuwiran ang diktadurya.


Ang dilema ng pagiging pulitikal at Filipino sa ibayong dagat

23 Feb 2012

Sasabihin ko sa inyo ang isang problemang hindi ko pa nasulat sa anumang papel o nasabi sa kaninuman.

Ako ay taong pulitikal. May hilig ako sa mga bagay o isyung pulitikal. Sa’n ba ‘to nagsimula? Nagsimula muna sa hilig sa SIBIKA at HEKASI, o mas tiyak sa kasaysayan ng Filipinas, o mas lalong tiyak sa Himagsikan ng 1896 – may hilig rin ako, kung hindi man mas mataas at matinding hilig, sa kasaysayan ng Filipinas, at hindi ko na kailangang ulitin pa sa inyo kung anong mas tiyak pa doon. Ang pagkahilig na ito sa kasaysayan natin ay dinagdag ng aking regular na pagbabasa ng diyaryo sa silid-aklatan sa paaralan. Doon ako namulat – o nakita ko – sa ating kalagayan, ng ating bansa sa mga nanggugulo dito at rito, ang kundisyong kasalukuyan nito, ang kahirapan nito at ang reputasyon nito sa buong mundo. Doon, o mas maganda noon, nabuo sa akin ang isang kaisipan, ideya, na palayain ang Filipinas itaas ang Filipinas sa kanyang mataas na posisyon sa daigdig. Itaas siya mula sa kaniyang mababang posisyon at itaas siya sa mas mataas at mas gagalangin na posisyon o kalagayan sa daigdig. Ito’y isang ideya na, sa itaas o ibaba, nanatili o sinubukan kong panatilihin sa akin mula noong mga “high school” na araw ko sa Filipinas hanggang sa mga araw ko rito sa Kanada, sa loob ng mga iba’t ibang pangyayari at disgrasya sa buhay, at ano pa.

Ngayon, ang ganitong kagustuhan na ilagay ang Filipinas sa kinalalagyang mas gagalangin siya ng mga ibang bansa ay mangingibig-sabihing maglunsad at magsulong ng isang kampanya o pagkikilos para dito. Para sa isang aalis sa HS at pupunta ng unibersidad, ito’y mangingibig-sabihing simulan ito sa iilang kapwa-estudyante sa pamantasan. Napigil ito ng paglagpak sa pasukang pagsusulit (“entrance exam”) at mga maling desisyon – dahil dito’y sumama ako sa pagpunta sa Kanada kasama ang pamilya ayon sa kasunduan. Ngayon ang krux ng sanaysay na ito na walang binigyang “talagang” direksyon – sa abot ng aking makakaya na gawin at tuparin iyon. Mahirap ang maging Filipino at pulitikal dito sa British Columbia sa Kanada. Walang masyadong interes ang mga Filipino rito sa pagkilos pulitikal sa Filipinas. Pwedeng mali ako rito pero sinasabi ko lang ang sa tingin ko’t nakikita ko’y ganuon. Hindi nakakagulat na ang pangunahing hangarin ng mga Filipino rito sa BC, tulad ng sa mga Filipino sa ibang panig ng daigdig, ay makuha at maabot ang isang magandang buhay para sa kanila at sa kanilang mga mag-anak (sabihin nilang para ito sa kanilang mga pamilya, pero siyempre para din sa ikagagaling o “improvement” ng kanilang kalagayan para sa sarili, walang masama doon). Karaniwan, oo, ang pag-uusap tungkol sa nangyayari sa iniwang Bayan, ngunit ito’y magtatapos kadalasan sa isang kumpas ng kamay at isang pahiwatig, parehong halata o ‘di-halata, na talagang masama na talaga ang kundisyon sa Filipinas at mas mabuti dito sa Kanada – muli, walang mali sa ganoon, karaniwan na iyong nangyayari. Ngayon pwedeng mali ako rito dala ng hindi masyado o lubhang pag-uusap sa mga Filipino rito – ngunit kung tutuusin, iyan ang mangyayari kung hindi ka masyadong lumalabas at maaliw sa asul ng langit at liwanag ng araw. Mas makakarinig ka ng pulitikal na usapin sa mga nakatatanda dito – sila na nagdala sa kanilang mga pamilya rito para sa inaasam na maginhawang buhay. Sa mga nakababata, wala masyado, kundi man wala, dahil sa ibang bagay. Ang tanging mga pulitikal na organisasyon dito na may kinalaman sa Filipinas ay mukhang may pagka-kaliwang orientasyon. Dala ng mga nabanggit na ito, ang tanging lugar sa British Columbia na pwede kong pag-usapan ng malaya o “OK” ang aking mga pulitikal na pala-palagay ay dito sa blog na ito at sa ibang mga lugar sa Internet, kung sila’y meron.

Ang mga tanging paraan para lumahok sa mundong pulitikal dito bilang Filipino ay ang sumali sa iba’t ibang mga pagkilos na may kaugnayan sa mga mahahalagang “issue” para sa mga Filipino tulad sa mga “caregiver”, na kung saan wala akong interes, o sumama sa aktibidades ng mga pagka-kaliwang grupong Filipino dito marami ay nakakonekta sa mga unang binanggit na pagkilos at siguro’y asahan na pwede kang makagawa ng pagbabago sa loob, na hindi ko pa naiisip na gawin ngayon at ewan kung gagana ba o hindi ka maaapekto sa iyong maririnig at makikita at makikisalamuha. Meron din ang pagsali sa mga kooperatiba – may isang itinayong kooperatiba dito sa Vancouver at kailangan ko pang makagawa ng isang aksyon doon, kung gagawin ko bang ipasok ang aking paa doon o magpadala ng “email” sa kanila ukol sa kung anong maaaring maibigay ko roon. Meron din yung pagkonekta sa iyong mga paniniwalang pulitikal sa kung anong paniniwalang pulitikal dito sa Kanada na mas malapit sa iyong mga pinaninindigan, kahit gaano kalayo ang maaaring kuneksyon dito. Ito ginagawa ko ngayon, kumukonekta at tumitingin – ngunit tinatangging sabihin nang bukas kahit sa sarili na talagang kaisipan ko ito, kung ganon man – sa “Red Toryism” Ilan sa mga “link” sa kanang bahagi ng blog na ito, sa hanay na “Canada” ay “Red Tory”.

Iyan nasabi ko na sa wakas ang isang bagay na matagal nang hindi nasasabi o nasulat at iilang beses na pinagbukas ang pagsusulat dito. Ganito talaga, ang aking kinalalagyan dito, pero pwedeng magbago.