Ang kahalagahan ng pampublikong paghihimpapawid para sa Filipinas

12 Jun 2013

Mula sa squidoo.com

Ngayon ay isa na namang anibersaryo ng pagkakatatag ng Republika ng Pilipinas ni Pang. Emilio Aguinaldo noong 1898. Maraming mga maaaring sabihin ukol sa kalagayan ng kalayaang Filipino ngayon. Nandyan ang kadalasang sinasabi na kalayaang pormal ngunit dominasyong kolonyal sa pulitika, ekonomiya at kultura. Nandyan din ang banta ng rehiyonalismo at pagkalalawiganin sa pagkakaisa ng bansa, at isang balakid sa tuluyuang kaunlaran. Napag-uusapan din naman ngayon ang banta ng Republikang Bayan sa Spratlys/Kalayaan bilang pagsubok at ang pag-unlad ng ekonomiya bilang tanda ng kasarinlan ng Filipinas. At siyempre, hindi rin mawawala ang tungkol sa dominasyong ng iilang pamilya sa pulitika, ekonomiya, lipunan at kahit kultura sa Sangkapuluan.

Isa na rito ang larangan ng pamamahayag at panghihimpapawid.

Hindi po kaila sa mga Filipinong walang mga milyon na ang mga pahayagan at karamihan sa mga istasyon ng radyo at telebisyon ay pribado. Hawak ng iilang mga pamilya o tao ang mga nangungunang istasyong radyo at telebisyon – nangunguna diyan ang mga Lopez at ABS-CBN, ngunit hindi rin maitatanggi ang mga Gozon sa GMA-7 o si Manny Pangilinan sa TV5. Ang ultimong pagtatanggol sa pagkakaroon ng mga istasyong pribado ay kumpetisyon, nababagay sa sistema ng malayang kalakalan, maraming mga tinig dulot ng maraming mga istasyon. Ngunit alalahanin po natin na ang pinaka-hangarin ng mga may-ari ng mga istasyong ito ay pagkita ng salapi, isang hangarin na pinaghahati ng bawat kumpanyang panghihimpapawid. Anumang “marami” at nagkakaibang tinig na nadudulot ng maraming mga istasyon ay katunaya’y “iisang” tinig na nakakalat sa iba’t ibang mga istasyon. Parehong uri ng mga umagang palabas, tanghaliang palabas, mga teleserye sa hapon at gabi ang napapanood sa ating mga TV. Parehong uri ng tugtugin din ang naririnig sa ating mga radyo. Pagkita ng salapi ang pangunahing layunin ng pribadong istasyon ng TV at radyo, at ang paghahain ng mga palabas na ang tanging atas ay aliwin tayo mula sa ating kasalukuyang sitwasyon ang pangunahing paraan para matamo iyon.

Ngunit maaari mong sabihin, hindi rin ba nakaatas sa mga pribadong istasyon ang pagbibigay ng lingkod-publiko? Hindi ba ito nakikita sa mga serbisyong pampublikong bahagi ng mga alas-6 na mga balita? Hindi ba may mga palabas sa radyo at telebisyon na nakaukol sa pagtulong sa mga mahihirap at nangangailangan? Totoo man na ginagawa ito ng mga istasyon, kahit na may mga taos-pusong layunin ang mga gumagawa nito, tandaan na ang pagsuporta sa istasyon – na maraming mga tao ang may utang na loob sa kanila para sa kanilang ginhawa’t kabuhayan – ay isang bunga ng pagbibigay-tulong.

Tandaan din na kasama sa pampublikong serbisyo ang pagbibigay kaalaman sa madla tungkol sa iba’t ibang mga bagay, tungkol man sa kasaysayan, sining, o sa mga alternatibong pananaw sa buhay. At sa larangang ito’y lubhang mababa ang grado ng mga pribadong istasyon. Ang ganitong klase ng mga programa’y kadalasang bumabagsak sa mga oras na halos walang makakanood ‘liban lang sa mga puyat.

Sa madaling salita, hindi “buong” mabibigay ng mga pribadong istasyon ang serbisyong pampubliko na kailangan ng mga mamamayan ng Filipinas.

Ang tanging paraan para rito ay ang pagkakaroon ng isang pampublikong istasyong radyo at telebisyon sa Filipinas.

Una sa lahat, hindi po matatawag ang PTV-4 at PBS (Philippine Broadcasting Service) na mga pampublikong istasyon sapagkat sila’y mga ahensiya ng pamahalaan kung tutuusin, pinapalabas ang gustong ipalabas ng pamahalaan, kahit na may mga tungkulin sa publiko at kawalang kinikilingan rin ang mga ito. Ang ibig kong sabihin ng pampublikong istasyon ay ang tulad sa BBC sa Britanya, NHK sa Hapon o RTVE sa Espanya. Hindi sangay ng pamahalaan ang pampublikong istasyon o korporasyong panghimpapawid. May sariling itong pinagkukunan ng pondo na maaaring manggaling sa anumang direksyon, mula man sa pamahalaan, espasyo para sa patalastas, o sa mga lisensya sa mga radyo’t TV tulad sa Britanya. May kasarinlan ito pagdating sa pamamahayag at pagpapalabas. At higit sa lahat, hindi salapi o pagkakaroon ng maraming manonood ang layunin ng pampublikong korporasyong panghimpapawid, kundi ang interes ng bayan. Tulad ng motto ni John Reith, ang unang direktor-heneral ng BBC, “magturo, magpaalam, mang-aliw.” Tungkulin ng pampublikong istasyon ang magbigay-alam tungkol sa mga bagay na hindi kadalasang maririnig sa mga pribadong istasyon. Tungkulin din ng pampublikong istasyon ang pagkakaisa ng bansa at pagbibigay-tinig sa mga minoriyang bahagi ng lipunan.

Ngayong Araw ng Kalayaan, tandaan po natin na hindi lang pulitika at ekonomiya ang naghihintay ng kalayaan. Makikita rin ito sa mga bagay na hindi natin kadalasang binibigyan ng madiing pagtingin. Tulad sa ating mga pinapanood at pinakikinggan.


“Spratlys” at suberanya

11 May 2012

Ngayon aminin ko na wala akong alam masyado sa mga detalye tungkol sa kasalukuyang alitan ng Filipinas at ng Republikang Bayan ng Tsina (RBT o “People’s Republic of China”) tungkol sa Spratlys, partikular sa babaw (“shoal”) ng “Scarborough” o Panatag. Ang sasabihin ko lang dito ay ang panganib na dala ng mga panggigipit ng RBT.

Ang pangunahing panganib na dala ng mga nakalipas na aksyon ng “Tsina” ay hindi ang pwersahang pag-angkin nito ng mga teritoryo na kasalukuyang pinag-aawayan ng mga sangkot na bansa. Kung tutuusin, ang panganib ay hindi lang sa mga aksyon sa Spratlys. Kasama rin ang ngayo’y malaking impluwensiya ng “Tsina” sa mga ugnayang pang-ekonomiya (“economic affairs”) ng mga karatig bansa nito sa Asya, mula Burma hanggang Filipinas – kahit na rin sa mga medyo mas angat na mga ekonomiya tulad ng Hapon at Timog Korea – kundi man sa mga ugnayang pulitikal (“political affairs”) nito. Mula nang umangat ang ekonomiya ng RBT simula mga dekada 90 dala ng mga repormang pinatupad ng Partido Komunista nito noong mga huling taon ng dekada 70, ang impluwensiya nito sa kalakarang ekonomiko at pulitikal ng daigdig at lalo sa mga bansang malapit nito ay naging malaki. Pangahas ko itong sasabihin, ang “Tsina” ngayon ay ang Hapon noong ika-19 hanggang ika-20 siglo bago 1945. Sinumang bansa sa silangang Asya na nagmamahal sa sariling suberanya’t kasarinlan ay kailangang maging maingat ngayon sa kapangyarihang kasalukuyang hawak ng Republikang Bayan.

Ang nakataya sa tungggalian sa Spratlys, sa away ng Filipinas at RBT sa Panatag – bukod sa isyu ng teritoryo na maaaring pag-usapan lang sa pagitan ng magkapantay na mga bansa – ay ang pangangailangan na pigilin ang pagkalat ng kapangyarihan ng isang estadong hanggang ngayo’y may konsiderableng hawak sa mga taong nakatira sa loob nito. Huwag nating bigyang katuwiran ang diktadurya.